پرسش‌های متداول
آیا برش زیرکونیا واقعاً از سرامیک‌های دیگر دشوارتر است؟
بله. در مطالعه Nakamura و همکاران با هندپیس الکتریکی (۱۵۰٬۰۰۰ دور در دقیقه، نیروی ۰٫۹ نیوتن)، برش زیرکونیا حدود ۱٫۵ برابر لیتیوم دی‌سیلیکات و ۷ برابر سرامیک لوسیتی زمان برد. با افزایش ضخامت زیرکونیا هم عمق برش به‌طور معنی‌داری کم شد.[1]
آیا فرز الماسه روی زیرکونیا فرسوده میشود؟
بهترین گریت برای زیرکونیا کدام است؟
شواهد یکدست نیست. در مطالعه Nakamura گریت خیلی درشت (SC) کاراتر از درشت (C) بود.[1] اما در مطالعهای با هندپیس الکتریکی کم‌سرعت (۴۰٬۰۰۰ دور، ۱٫۷ نیوتن)، فرز گریت ظریف (۴۰ تا ۵۰ میکرون) بیشترین عمق برش (۵٫۷۹ در برابر ۴٫۵۴ میلی‌متر برای درشت) را داشت و گریت‌های درشت و خیلی درشت بیشترین آسیب به سطح زیرکونیا (هر دو ۳۳٪) را ایجاد کردند و بیشترین تخریب فرز مربوط به گریت خیلی درشت بود.[4] روش آزمایش (سرعت، نیرو، هندپیس) متفاوت بود؛ پس عدد واحدی نمی‌توان توصیه کرد.
آیا فرزهای مخصوص زیرکونیا بهتر عمل می‌کنند؟
فشار دست و آب خنک‌کننده چه نقشی دارند؟
بعد از زیرکونیا باید فرز را دور انداخت؟
هیچ مطالعهای «قاعده دور انداختن» تعریف نکرده است. اما چون کارایی با ادامه برش افت میکند[2][3] و CDC در نظر گرفتن فرزها بهعنوان وسیله یکبارمصرف را «عملی» میداند،[7] پیشنهاد عملی ما (نه یافته مطالعه) این است که فرزی را که روی زیرکونیا کار کرده برای تراش بعدی روی دندان استفاده نکنید و در صورت افت برش آن را تعویض کنید.
نتایج مطالعات: یک نگاه
| مطالعه | طراحی | یافته کلیدی |
|---|---|---|
| Nakamura 2015[1] | هندپیس الکتریکی، ۱۵۰٬۰۰۰ دور، ۰٫۹ N، گریت SC و C | زمان برش زیرکونیا ≈ ۱٫۵ برابر LD و ۷ برابر لوسیت؛ SC کاراتر از C؛ افت عمق برش با افزایش ضخامت |
| Kim 2017[2] | ۱۰ برش یکدقیقهای، ۲ N، هندپیس پرسرعت | شکست ذرات الماس غالبترین سایش؛ فرز مخصوص زیرکونیا کارایی بیشتری نداشت |
| Peters 2019[3] | توربین، دو نوبت ۵ دقیقه‌ای | همه فرزها در طول زمان کارایی کمتر؛ فرز کارباید ناکارآمد |
| van Aswegen 2024[4] | الکتریکی ۴۰٬۰۰۰ دور، ۱٫۷ N، ۲۵ ml/min آب | گریت ظریف بیشترین عمق؛ SC بیشترین تخریب فرز (۹٫۰۵٪) |
| Hunziker 2024[5] | ۲ N و ۶ N، خنک‌کاری با آب | فرزهای مخصوص زیرکونیا بهتر یا خنک‌تر نبودند؛ بار بیشتر حرارت بیشتر |
| Kim 2025[8] | ۱۰ برش پیاپی، ۲۰۰٬۰۰۰ دور، ۲ N | فرز الماس طبیعی ۳۸٫۹٪ مواد بیشتری از الماس مصنوعی برداشت |
تصاویر SEM: ذرات الماس در ناحیه برش
تصویر زیر یک فرز الماسه را پیش از برش و پس از ۵ و ۱۰ دقیقه کار نشان می‌دهد؛ پیکان‌ها نواحی مورد توجه (تغییر یا ازدست‌رفتن ذرات) را نشان می‌دهند.
SEM یک فرز الماسه: قبل از برش و پس از ۵ و ۱۰ دقیقه کار. ناحیه برش (Cutting zone) با کادر قرمز مشخص شده است.
در تصویر دوم، دو فرز با ناحیه برش عاری از ذرات الماس دیده میشود (بستر فلزی نمایان است).
SEM دو فرز (A و B) با ناحیه برش کاملاً بدون ذرات الماس.
این تصاویر نمونه‌هایی از سایش‌اند؛ مقدار و الگوی سایش به نوع فرز، نیرو و مدت کار بستگی دارد.[2][3]
فشار، حرارت و آب
- در بار ۲ نیوتن حداکثر دمای نوک فرز ۲۴٫۶ و در ۶ نیوتن ۳۶٫۷ درجه بود (مطالعه با خنک‌کاری آب). نویسندگان ۲ نیوتن با خنک‌کاری کافی را توصیه کردند.[5]
- برای فرز گریت متوسط، فشار حدود ۱۰۰ گرم بهینه بود و افزایش فشار بیشتر سرعت برش را بیشتر نکرد؛ اما برای گریت درشت، فشار بیشتر سرعت را بالا برد.[9]
- هرچه دبی آب بیشتر بود (۱۵ تا ۴۴ میلی‌لیتر در دقیقه)، سرعت برش فرز الماسه بالاتر بود.[6]
جمع‌بندی عملی
این موارد جمع‌بندی ما از مطالعات بالاست، نه دستورالعمل رسمی:
- زمان بیشتری برای برش زیرکونیا در نظر بگیرید. برش زیرکونیا چند برابر سرامیک‌های شیشه‌ای زمان می‌برد.[1]
- آب کافی و فشار متعادل. افزایش فشار الزاماً سرعت را بالا نمی‌برد ولی حرارت را بالا می‌برد.[5][9]
- گریت را بر اساس نتایج خودتان بسنجید. مطالعات توافق کامل ندارند.[1][4]
- فرز را مصرفی بدانید و بعد از افت برش آن را تعویض کنید.[2][3]
- توجه: همه یافته‌ها آزمایشگاهی و روی بلوک‌های تخت زیرکونیا بوده‌اند؛ نوع زیرکونیا (3Y یا 4Y)، ضخامت و تجهیزات در مطالعات متفاوت است و نتیجه بالینی (مدت درمان، رضایت بیمار، آسیب پالپ) در آن‌ها اندازه‌گیری نشده است.
مطالب مرتبط: معنی رنگ دور فرز، فرسایش فرز الماسه و تعداد دفعات استفاده و مصرف ماهانه فرز.
منابع
[1] Nakamura K, Katsuda Y, Ankyu S, Harada A, Tenkumo T, Kanno T, Niwano Y, Egusa H, Milleding P, Örtengren U. Cutting efficiency of diamond burs operated with electric high-speed dental handpiece on zirconia. Eur J Oral Sci. 2015;123(5):375-380. PubMed PMID: 26315542 · doi:10.1111/eos.12211
[2] Kim JS, Bae JH, Yun MJ, Huh JB. In vitro assessment of cutting efficiency and durability of zirconia removal diamond rotary instruments. J Prosthet Dent. 2017;117(6):775-783. PubMed PMID: 27817828
[3] Peters OA, Du D, Ho MY, Chu R, Moule A. Assessing the cutting efficiency of different burs on zirconia substrate. Aust Endod J. 2019;45(3):289-297. PubMed PMID: 30983118
[4] van Aswegen A, Jagathpal AJ, Sykes LM, Schoeman H. A comparative study of the cutting efficiency of diamond rotary instruments with different grit sizes with a low-speed electric handpiece against zirconia specimens. J Prosthet Dent. 2024;131(1):101.e1-101.e8. PubMed PMID: 37925249
[5] Hunziker S, Thorpe L, Zitzmann NU, Rohr N. Evaluation of diamond rotary instruments marketed for removing zirconia restorations. J Prosthet Dent. 2024;131(5):895-902. PubMed PMID: 36153187
[6] von Fraunhofer JA, Siegel SC, Feldman S. Handpiece coolant flow rates and dental cutting. Oper Dent. 2000;25(6):544-548. PubMed PMID: 11203868
[7] Kohn WG, Collins AS, Cleveland JL, Harte JA, Eklund KJ, Malvitz DM. Guidelines for infection control in dental health-care settings, 2003. MMWR Recomm Rep. 2003;52(RR-17):1-61. PubMed PMID: 14685139
[8] Kim DS, An SB, Kim DH, Huh JB, Lee YJ. Comparison of cutting efficiency between natural and synthetic diamond-coated burs on zirconia and natural teeth. Materials (Basel). 2025;18(24):5623. doi:10.3390/ma18245623
[9] Siegel SC, von Fraunhofer JA. Dental cutting with diamond burs: heavy-handed or light-touch? J Prosthodont. 1999;8(1):3-9. PubMed PMID: 10356549